ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ

Οδοιπορικό στη Ρωσία

Στα εβδομηκοστά μου γενέθλια, εκπληρώνοντας ένα παλιό μου όνειρο, μου έκανε δώρο η γυναίκα μου ένα ταξίδι στη Μόσχα και Αγία Πετρούπολη, από τις 13 έως 20 Αυγούστου 2009, δηλώνοντας τη συμμετοχή μας από τις αρχές Απριλίου στο τουριστικό γραφείο «Thraki -Tours».

Επειδή έπρεπε να πάμε με λεωφορείο στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί να συνεχίσουμε αεροπορικώς με την αεροφλότ για Μόσχα, σηκωθήκαμε από τα χαράματα. Το γκρουπ των 40 ατόμων ήταν στην ώρα του. Δίχως προβλήματα στα σύνορα φθάσαμε στο αεροδρόμιο της Πόλης και επιβιβαστήκαμε σε ένα ολοκαίνουργιο, πολυτελές αεροπλάνο της ρωσικής εταιρίας. Για την εσωτερική πτήση Μόσχα - Αγία Πετρούπολη αλλάξαμε αεροπλάνο και αεροδρόμιο. Αυτή τη φορά το αεροπλάνο ήταν λίγο πιο παλιάς τεχνολογίας, πλην όμως στην ώρα του και εξ’ ίσου ασφαλές.

Κουρασμένοι από το ολοήμερο ταξίδι, το πρώτο βράδυ εκτός από την ταχτοποίηση μας στα δωμάτια στο ξενοδοχείο PARK ΙΝΝ (αλλιώς PULKOVSKAYA) και το δείπνο, μόνο ιδιωτικές πρωτοβουλίες ανέλαβαν μερικά νεαρά ζευγάρια που είχαν ακόμα δυνάμεις και όρεξη για νυχτερινή δράση.

Το κυρίως πρόγραμμά μας άρχιζε από το επόμενο πρωί. Με την καλά προετοιμασμένη ξενάγηση του ξεναγού μας Σέργιου, με τα άπταιστά του ελληνικά, διασχίσαμε την κεντρική Λεωφόρο Μόσχας και μπήκαμε στην λεωφόρο Νέφσκι, ενθουσιασμένοι από τα αναρίθμητα παλάτια, τις πανέμορφες εκκλησίες και τ’ άλλα πέτρινα κτίρια της πόλης, σχηματίζοντας την εντύπωση ότι βρίσκεσαι πραγματικά σε ένα τεράστιο υπαίθριο μουσείο, κι επιτρέποντας στην ψηφιακή φωτογραφική μηχανή σου, να ρουφά αχόρταγα όσο περισσότερες εικόνες προλάβαινε και μπορούσε.

«Η Βενετία του Βορρά», ή το «Παράθυρο προς την Ευρώπη», όπως ονομάζεται αλλιώς η τσαρική πρωτεύουσα, γρήγορα σε επιτρέπει να δικαιώσεις τη φήμη της, περνώντας πάνω από αμέτρητα κανάλια και 500 καλλιτεχνικές γέφυρες που χωρίζουν και ενώνουν τα τόσα νησιά, πάνω στα οποία άρχισε να χτίζεται η πόλη από το 1703 μ.Χ. Ποιο μνημείο, ποιο κτίριο, ποια εκκλησία να διαλέξει κανείς για ένα οδοιπορικό; Καλλίτερα κανένα, παρά μόνο να υπογραμμίσει το γεγονός, ότι μόνο όταν τα ζήσει κανείς από κοντά, θα νιώσει το αληθινό μεγαλείο αυτού του υπερμεγέθους θησαυροφυλακίου. Θα αρκεστώ αποκλειστικά στην τυχαία αναρίθμησή μερικών: Η πλατεία των Τεχνών με το άγαλμα του Μεγάλου Πέτρου, το κτίριο του Ναυαρχείου με την χρυσοκαλυμμένη κορυφή του πύργου, το τεράστιο κτίριο των 12 Υπουργείων, οι δύο φάροι στην είσοδο του ποταμού Νέβα, το νησί Ζάγιατσι απέναντι, με το λεπτοκαμωμένο χρυσοεπενδυμένο ναό των Αγίων Πέτρου και Παύλου, τα χειμερινά παλάτια των τσάρων, το πασίγνωστο μουσείο Eρμιτάζ, ο υπερβλητικός ναός Καζάν με την πανέμορφή ημικυκλική κιονοστοιχία του, η σκέτη ζωγραφιά εκκλησία της Αναστάσεως ή του Ρέοντος αίματος και ο καθεδρικός ναός του Αγίου Ισαάκ, ένα από τα τρία μεγαλύτερα τρουλωτά οικοδομήματα του κόσμου. Ο μεγαλοπρεπής ναός, έργο του αρχιτέκτονα Μονφερράν, με διώροφη κιονοστοιχία, από μονοκόμματους γρανιτένιους κίονες, αποτελεί, ιδιαίτερα στο εσωτερικό του, ένα ξεχωριστό κόσμημα. Επίχρυσα αγάλματα και μωσαϊκά, εικόνες τέμπλου δυτικής τέχνης σε πέντε ορόφους, που παρακολουθούν κάθε κίνησή σου, πανύψηλος τρούλος που με το ασημένιο Άγιο πνεύμα εν είδη περιστεράς στη μέση και παρ’ όλη την απόσταση από τον επισκέπτη και τον πιστό, φέρνει το Θεό πολύ πιο κοντά σ’ αυτόν. Μέρες πολλές θα μπορούσε να περάσει κανείς μέσα στο ιερό αυτόν χώρο και να απολαύσει τις τόσες αποχρώσεις μαρμάρων, τον άφθονο μαλαχίτη και τον γλυκόχρωμο πορφυρίτη, εκθαμβωμένος στην κυριολεξία από τον πλούτο του χρυσού. Το ίδιο ισχύει και για κάθε άλλο αξιοθέατο μνημείο της πόλης. Στην Αγία Πετρούπολη πρέπει να ζήσει κανείς τουλάχιστον ένα χρόνο, για να ισχυριστεί ότι την γνώρισε κάπως καλά. Στην ομώνυμη πλατεία Ισαάκ, με βλέμμα προς το ναό καμαρώνει πάνω στο άλογό του ο τσάρος Νικόλαος Α΄, ενώ πίσω του εκτείνεται το πρασινόχρωμο παλάτι Μαριίνσκι, γαμήλιο δώρο του αυτοκράτορα στην αγαπημένη του κόρη Μαρία, η οποία όμως αρνήθηκε να κατοικήσει εκεί, γιατί δεν μπορούσε να βλέπει τα καπούλια του αλόγου. Δεν της χάλασε χατίρι ο Νικόλαος Α’ και της έχτισε ένα άλλο (θα μπορούσε κάλλιστα -πιο οικονομικά- να στρέψει το άλογο προς την άλλη κατεύθυνση).

Η επόμενη μέρα διατέθηκε ολόκληρη για το μουσείο Ερμιτάζ, το ανάκτορο Ζίμι, έργο του Φ.-Μπ. Ραστρέλλι, για να γνωρίσουμε με ταχυσκοπικό τρόπο μερικά από τα 2,7 εκατομμύρια εκθέματά του. Και όλη του τη ζωή να διέθετε ένας κοινός θνητός, με ένα μονάχα λεπτό μπροστά σε κάθε αντικείμενο, δε θα κατάφερνε να τα απολαύσει όλα. Από πού να αρχίσει κανείς και πού να τελειώσει! Η χρυσοκέντητη Ιορδανική σκάλα, η αίθουσα του θρόνου, το σαλόνι του μαλαχίτη, η αίθουσα περίπτερο με το χρυσό ρολόι σε σχήμα παγωνιού; Πώς να προλάβει κανείς ανάμεσα σε 30.000 επισκέπτες την ημέρα να δει -για να τα απολαύσει σχεδόν αδύνατον- τα περίφημα έργα των διάσημων ζωγράφων, του Λεονάρντο ντα Βίντσι, του Ρέμπραντ, Ρούμπενς, Μανέ, Μονέ, Πικασσό, Ντεγκά, Γκογκέν, Ματίς, Ελ Γκρέκο, Φαν Γκόγκ, και άλλων πολλών, όταν μπροστά σε κάθε δημιούργημα τους σπρώχνεσαι ανελέητα, κι ας έχεις την εντύπωση ότι σπρώχνεις ή αντιστέκεσαι και εσύ, και πανικοβάλλεσαι παράλληλα μη χάσεις το γκρουπ σου που αναγκάστηκε να προχωρήσει παρακάτω. Μια μόνο παρηγοριά καταγράφεται στο συνειδητό σου: «θα τα ξαναδώ κάποτε με την ησυχία μου», μα πότε, πότε; Καλπάζουν δυστυχώς τα γηρατειά. «Κατερίνη Β’ που με το πάθος σου για χλιδή και συλλογές, στέρησες τότε το λαό σου από τα απαραίτητα αγαθά της ζωής, σήμερα όμως προσφέρεις με τα δημιουργήματά σου ψωμί σε εκατομμύρια Ρώσους και πάλι!» μου ταλάνιζε η σκέψη το νου καθ’ όλη τη διάρκεια της επίσκεψης μου στο κρατικό μουσείο. «Ευτυχώς που οι Μπολσεβίκοι σεβάστηκαν, αν όχι όλα, αρκετά από τα μνημεία των μισητών τους τσάρων» γεννήθηκε η άλλη μου σκέψη στη συνέχεια. Με την ελπίδα ότι με τις φωτογραφίες που έβγαλες βιαστικά, με το βιβλίο και το βίντεο που αγόρασες, θα ξαναπεράσεις μπροστά από το φακό της συνείδησής σου τα κυριότερα αντικείμενα της επίσκεψης σου στο μουσείο, παρηγορείσαι και το εγκαταλείπεις.

Το ίδιο απόγευμα μπαίνει το γκρουπ σε ένα κατά το ήμισυ σκεπασμένο καράβι και περιηγείται στα στενά κανάλια, κάτω από πανέμορφες καλλιτεχνικές γέφυρες, επικίνδυνα χαμηλές, που ο κίνδυνος να χάσει κανείς το κεφάλι του, ελλόχευε στην κυριολεξία παντού. Μετά το δείπνο παρακολούθησε το μεγαλύτερο μέρος της ομάδας μας την φολκλορική παράσταση στο ανάκτορο Νικολάεφσκι.

Δεν έφταναν αυτά τα παλάτια για τους τσάρους, έχτισαν λόγω υγρασίας και θερινές κατοικίες. Μία απ’ αυτές είναι το Πέτερχοφ, που εξωτερικά και εσωτερικά, περισσότερο παραμυθένιο παρά πραγματικό θυμίζει. Σιντριβάνια, κανάλια, αγάλματα, χρυσά και μη, στο ειδικά επιλεγμένο και ανασκευασμένο χώρο, χαρίζουν στον επισκέπτη την εντύπωση ότι ζει ένα φανταστικό όνειρο που δε θέλει εξήγηση. Απλά εύχεται κρυφά να μην ξυπνήσει και χάσει τη συνέχεια. Εντύπωση προκάλεσαν στην επίσκεψή μας σε μια εκκλησία στο αρχιτεκτονικό στιλ της Αναστάσεως αυτή τη φορά, κοντά στο τέμπλο, τους τάφους και τις αγιογραφίες, η λιτή βάπτιση ενός παιδιού σε μια γωνία. Οι απλοντυμένες οικογένειες των γονέων και της νουνάς και ο ιερέας, αυτοί ήσαν όλο κι όλο οι παρευρισκόμενοι. Ένα κεράκι, κολυμπήθρα δεν είδα, κανένας ιδιαίτερος στολισμός, τίποτε. Η κατάνυξη όμως ήταν θαυμάσια. Η τετράφωνη χορωδία στη συνέχεια, δίχως μεγάφωνα και παρόμοια, ακούγονταν σαν πραγματική ουράνια ψαλμωδία, σαν να έψελναν γλυκόφωνα δεκάδες αγγελούδια.

Κι όταν λίγο αργότερα επισκεφτεί κανείς το παλάτι Αικατερίνινσκι (της Αικατερίνης Β΄) στο Τσάρκογιε Σελό και εισέλθει στην κεχριμπαρένια αίθουσα, παρά το γεγονός ότι το κεχριμπάρι δεν είναι το αρχικό γνήσιο, μένει έκθαμβος από τη χλιδή, σε τρόπο που ο τόσος χρυσός που έχεις μέχρι τότε αντικρύσει, σιγά σιγά να ωχριά.

Δεν είναι όμως μόνο η αρχιτεκτονική και ο χρυσός που καλαισθητικά σου χαϊδεύει το μάτι, είναι και τα σημερινά επιτεύγματα του ρωσικού λαού που προδίδουν παντού πολιτισμό. Τετραώροφα μόνο πέτρινα κτίρια, πουθενά σκουπιδάκι στους δρόμους, αυστηρή τήρηση του κώδικα κυκλοφορίας, λογής λογής λουλούδια, σε πάρκα και νησίδες, φυτεμένα σε διάφορα σχήματα και συνδυασμούς, σου ευφραίνουν την ψυχή και άθελα μετά σε φέρνουν πίσω στις άχαρες τσιμεντουπόλεις της πατρίδας σου και τον χαώδη τρόπο κυκλοφορίας.

Το πρωινό της τέταρτης μέρας, πριν από την πτήση επιστροφής στη Μόσχα, αφιερώθηκε στην επίσκεψη του Ηρώου της αντίστασης κατά των Γερμανών, απέναντι από το ξενοδοχείο μας. Μεγάλη εντύπωση άφησε σε όλους μας το γεγονός, ότι επί 900 μέρες πολιορκίας, στρατός και πολίτες της πόλης, με 120 γραμμάρια ψωμί ημερησίως ο καθένας, κατόρθωσαν να αντιτάξουν σθεναρή αντίσταση στην υπερδύναμη της Βέρμαχτ, που μοίρασε ήδη τις προσκλήσεις για τη μεγάλη γιορτή για την κατάληψη της πόλης. Ακόμα και το κτίριο της γιορτής είχαν ορίσει η Γερμανοί.

Ύστερα από μια περίπου ώρα πτήσης, φθάσαμε κατά το μεσημέρι της ίδιας ημέρας στη Μόσχα. Εκμεταλλευτήκαμε τον χρόνο και τον καλό καιρό για μια επίσκεψη στην κόκκινη πλατεία του Κρεμλίνου. Στην αρχή σταματήσαμε κοντά στο άγαλμα του στρατηλάτη Ζούκοβ, μπροστά στο ιστορικό μουσείο της πόλης, και αφήνοντας στα αριστερά την εκκλησία των Αγ. Κων/νου και Ελένης, περάσαμε μετά από την Πύλη της Αναστάσεως (Βροσκρεσέσκιε, λέξη που μου έφερε αυτομάτως στο νου την πασχαλινή ευχή του παππού μου: Χριστός βοσκρέσι…), για να αντικρίσουμε το περίφημο Μαυσωλείο του Λένιν και την πανέμορφη εκκλησία του Αγίου Βασιλείου του Σαλού (οποία αντίθεση συστημάτων αλήθεια!), προσπαθώντας να συγκρατηθώ για να μη τραγουδήσω φωναχτά την επιτυχία του Γάλλου συνθέτη Gilbert Bekaud: Natalie „La place rouge etait vide…“, γνωστό από τα φοιτητικά μου χρόνια. Αφού θαυμάσαμε και φωτογραφίσαμε στη συνέχεια τα γύρω κτίρια, τις διάφορες ιστορικές πλατείες, το θέατρο Μπολσόι, την σκεπαστή αγορά, τους πύργους και τα κτίρια του Κρεμλίνου εξωτερικά, περάσαμε πάνω από τον ποταμό Μόσκβα, για να απολαύσουμε το πανοραμικό θέαμα της πόλης από το Λόφο των Σπουργιτιών, όπου υψώνεται το κομψό κτίριο του πανεπιστημίου Λεμονόσωφ.

Δεν προλάβαμε το ίδιο απόγευμα να επισκεφτούμε τον μητροπολιτικό ναό του Σωτήρος και αντί αυτού επισκεφτήκαμε το περίφημο μοναστήρι Νοβοντεβίτζι, με τα απόρθητα, όπως φαίνονταν, τείχη του, και τις πανέμορφες εκκλησίες στο εσωτερικό, θυμίζοντας λίγο το μοναστήρι του Αγ. Παντελεήμονος στο Άγιον Όρος. Ο περιβάλλον χώρος του Μοναστηριού είναι ένας μοναδικός μαγευτικός κήπος, με εξωτικά λουλούδια και διάφορα δέντρα, στις όχθες της μικρής γαλήνιας λίμνης.

Το ξενοδοχείο μας COSMOS ήταν μια έκπληξη: 25 όροφοι, τεράστιο, μοντέρνο, μια ολόκληρη πόλη, δώρο του στρατηγού Ντε Γκολ, το άγαλμα του οποίου υψώνονταν θεόρατα μπροστά στην κεντρική είσοδο, θυμίζοντας τις συνηθισμένες του φράσεις και εδώ: „Vive la republique francaise..“ και „la grande nation..“. Στο δείπνο συναντήσαμε κι άλλα γρουπ από την Κύπρο, την Ελλάδα, Βραζιλία, Ισπανία κ.λ.π.

Αλησμόνητη εντύπωση άφησε σε όλους η επίσκεψή την επόμενη μέρα στο μουσείο Μποροντινό, όπου τρισδιάστατα αρχικά και με έναν τεράστιο πανοραμικό κυκλικό πίνακα στη συνέχεια, δίχως πουθενά να φαίνεται η ραφή, έφερναν τον επισκέπτη μπροστά στην αληθινή μάχη του Ναπολέοντα με τον Ρώσο στρατηγό Κουτούζωφ, το έτος 1812, όπου αναγκάστηκε ο αήττητος ως τότε Μεγάλος Βοναπάρτης, να πάρει το δρόμο της επιστροφής. Περνώντας δίπλα από τους αμέτρητους, κόκκινα τη νύχτα φωταγωγημένους πίδακες, για να θυμίζουν το αίμα των πεσσόντων στους πολέμους, βρήκαμε τούτη τη φορά την είσοδο της Μητρόπολης ανοιχτή. Δέος και κατάνυξη καταλαμβάνουν τον επισκέπτη και στην μοντέρνα σχετικά εκκλησία αυτή του Σωτήρος, όπου τελευταία τελέστηκε η ενθρόνιση του Πατριάρχη Ρωσίας Κυρίλλου.

Η επίσκεψη στο καθ’ αυτού Κρεμλίνο απαιτεί τουλάχιστον μια μέρα. Ανηφορίζοντας μετά την πύλη εισόδου (Πύργος της Τριάδας), αντικρίζει κανείς το υπέροχο παλάτι του Κρεμλίνου, ενώ στα αριστερά σου εκτείνονται τα υπερμεγέθη κτίρια του πολέμου και της Γερουσίας, απέναντι από το ογκώδες κανόνι του τσάρου. Κατόπιν έχει σειρά η πλατεία των εκκλησιών. Λαμποκοπούν στην κυριολεξία τα χρυσοσκέπαστα καμπαναριά σε σχήμα κρεμμυδιού, κι αντανακλούν το φως του μεσημεριάτικου ήλιου κι ας ετοιμάζεται αυτός να κρυφτεί στα μαύρα σύννεφα που πλησιάζουν. Δεκάδες είναι οι ήλιοι πάνω στις στέγες που τον αντικαθιστούν. Είδα κι αλλού πολύ χρυσό μαζεμένο, στο εσωτερικό των ναών στο Ούρο Πρέτο της Βραζιλίας π.χ., αλλά ο χρυσός εδώ της Μόσχας δεν συγκρίνεται. Οι κομψότατες πέτρινες εκκλησίες, η μία δίπλα στην άλλη και η επόμενη, ωραιότερη από την προηγούμενη, δημιουργούν την εντύπωση ότι βρίσκεται κανείς στο μεγαλύτερο και ιερότερο μοναστήρι του κόσμου. Παράξενο που στο χώρο αυτό του Κρεμλίνου κυβερνούσε ο Κομμουνισμός, που αποκαλούσε τη θρησκεία: «όπιο του λαού». Το εσωτερικό των ναών δεν περιγράφεται. Χρυσός, χρυσός και πάλι χρυσός. Χρυσός παντού, στους τοίχους, στις κολώνες, στο πενταόροφο τέμπλο, στους πολυέλαιους, στις από τη δυτική τέχνη επηρεασμένες, πιο γλυκοπρόσωπες εικόνες. Ο ξεναγός μας Βασίλης, δε σταματά να μας εξηγεί τα πάντα και το κάθε τι, αλλά που να προλάβεις να τα συγκρατήσεις όλα. Ακόμα και με την απαραίτητη βοήθεια του τουριστικού βιβλίου μετέπειτα, δυσκολεύεσαι να βρεις την άκρη.

Αρχίζουμε από τον ναό των Δώδεκα Αποστόλων, συνεχίζουμε στον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ξεναγούμαστε στο ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, στον Καθεδρικό ναό, στον Ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ και στο Ναό των ψηλών καμπαναριών του Ιβάν του Τρομερού, με τη ραγισμένη τεράστια καμπάνα (τη μεγαλύτερη του κόσμου) στην πίσω πλευρά του, για να συνεχίσουμε κατόπιν στο Μεγάλο Ανάκτορο του Κρεμλίνου, την κατοικία της οικογένειας των τσάρων, με τις 700 αίθουσές του, στο καλλιτεχνικά πιο κομψό Ανάκτορο Τερεμνόι, για να κλείσουμε την ξενάγηση στην Κρατική Αίθουσα των Όπλων, όπου και εκεί περισσότερο χρυσό και πολύτιμες πέτρες βλέπεις, χρυσοκέντητες ενδυμασίας, και πορσελάνες, παρά όπλα. Και άμαξες, άμαξες, λογής- λογής, για τις καθημερινές ανάγκες της εποχής.

Το πρωινό της τελευταίας μέρας της παραμονής μας στη Μόσχα αφιερώθηκε στην επίσκεψη του Μοναστηριού Σεργκίεβ Πόσαντ (Ζαγκόρσκ ή Λάβρα της Αγίας Τριάδας του Σεργίου). Πάνω σε έναν μικρό λόφο από το 1354 από τον Σέργκι Ράντονεζσκι χτισμένο, το μοναστήρι δεσπόζει σ’ όλη την περιοχή. Μπροστά στο ναό της Αγ. Τριάδας από το 1422 προσκυνούσαν οι Ρώσοι στρατιώτες, πριν πάνε στον πόλεμο, όπως και ο ίδιος ο στρατηλάτης Δημήτρης Ντονσκόι, πριν ξεκινήσει ενάντια στους Τατάρους. Η αρχιτεκτονική κομψότητα, η τελειότητα της τέχνης στην εικονογράφηση, η καθαριότητα (κι ας έχει κατακλιστεί ο περιβάλλον χώρος με μικροεμπόρους), η τάξη και η ευπρέπεια των εκατοντάδων προσκυνητών, δεν περιγράφονται και εδώ. Πρέπει να τα ζήσει κανείς για να τα εννοήσει.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας επισκεφτήκαμε το γνωστό σ’ όλη την οικουμένη μετρό της Μόσχας. Δίκαια αποκαλείται το μετρό ως το ωραιότερο του κόσμου, γιατί αυτό δεν είναι υπόγειος, είναι ένα ολόκληρο μουσείο, με δεκάδες παραρτήματα σε κάθε σταθμό του. Και να φανταστεί κανείς ότι συνέχιζε να χτιζόταν, όταν μερικά χιλιόμετρα παρακάτω λυσσομανούσε ο πόλεμος με τους Γερμανούς. Σε πάνω από 100 μέτρα βάθος, δημιουργήθηκε και ως καταφύγιο για προστασία των κατοίκων σε περιπτώσεις βομβαρδισμού, συνδυάζοντας με τον τρόπο αυτόν το τερπνόν (καλαισθητικόν) μετά του ωφελίμου. Σήμερα εξυπηρετεί κάλλιστα την πόλη των 12 εκατομμυρίων. Ισχυρίζεται ότι αν σταματήσει η λειτουργία του για μια ώρα θα παραλύσει τελείως η πόλη. Το τελευταίο βράδυ απολαύσαμε το μουσικοχορευτικό υπερθέαμα στη μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων του ξενοδοχείου.

Έχει κι άλλα πολλά να επιδείξει η Μόσχα στον επισκέπτη, αλλά ο ανελέητος χρόνος δυστυχώς δεν το επιτρέπει. Έτσι παρηγορείσαι με τις φωτογραφίες σου, το βίντεο και το βιβλίο που προμηθεύτηκες, ελπίζοντας για την επανάληψη της επίσκεψης στην πρωτεύουσα ή και σε άλλες πόλεις του μεγαλύτερου κράτους του πλανήτη.

Μετά την προσγείωσή μας στην πόλη, το ταξιδιωτικό γραφείο μας επεφύλαξε μια ευχάριστη έκπληξη (για τη συνέπεια και πειθαρχία του γκρουπ): μια δίωρη περίπου κρουαζέρια στα στενά του Βοσπόρου, το κερασάκι στην τούρτα του αλησμόνητου ταξιδιού.

Καθηγητής, Δρ. Όμηρος Μαυρίδης

Τ.Θ. 139, 68100 Αλεξανδρούπολη

Τηλ. 25510 29867 ή 6972487652

e-mail: momiros2@otenet.gr